Dit helpt om als bestuurders om hun leiderschap verder te ontwikkelen nu de toegevoegde waarde steeds vaker buiten de grens van de eigen organisatie plaatsvindt en dus in samenwerking met andere partijen.
De toenemende regionalisering vraagt van bestuurders van sociaal werkorganisaties dat zij voortdurend bewegen tussen verschillende belangen en logica’s. Zij schakelen tussen het belang van de eigen organisatie en dat van de regionale samenwerking, tussen gemeenten als lokale beleidsmakers en regionale ambities en tussen de leefwereldlogica van sociaal werk en de systeem‑ en zorglogica die aan regionale tafels vaak dominant is. Deze spanningen laten zich niet oplossen door te kiezen voor het één of het ander. De opgave is om ze te herkennen, te benoemen en er bewust mee om te gaan.
Persoonlijk leiderschap aanpassen
Dat stelt andere eisen aan persoonlijk leiderschap. Minder hiërarchische sturing, meer aandacht voor positionering, reflectie en relationele sensitiviteit. Effectief persoonlijk leiderschap begint bij het kennen van de eigen drijfveren, macht en grenzen, en bij het expliciet maken van wat een bestuurder wel en niet kan beloven namens de eigen organisatie. Bestuurders worden geacht met verschillende brillen naar dezelfde opgave te kunnen kijken. Niet één oplossing staat centraal, maar het vermogen om meerdere perspectieven te zien en daarop te schakelen.
Essentieel hierin is het bewust hanteren van meerdere rollen. Bestuurders zijn richtinggevend binnen hun eigen organisatie, terwijl zij in regionale netwerken juist gelijkwaardigheid en gedeeld eigenaarschap moeten bevorderen. Dat vraagt om zelfkennis, het verdragen van ambiguïteit en het vermogen om te schakelen tussen belangen, logica’s en tempo’s. Het betekent ook: soms ruimte laten, soms richting geven, en steeds opnieuw bepalen wat de situatie vraagt.
Bovenal vraagt samenwerken op regionaal niveau om leiderschap vanuit maatschappelijke verantwoordelijkheid. Om bewust in de samenwerking te stappen. Niet het organisatiebelang alleen staat voorop, maar de gezamenlijke opgave waarvoor sociaal werk en partners zich in de regio verbinden. Persoonlijk leiderschap is daarbij geen individuele eigenschap, maar een voortdurend leerproces in relatie tot anderen en tot de maatschappelijke opgave.