Dit gesprek wordt belangrijk zodra samenwerking raakt aan opdrachten, positie, middelen of verdeling van inzet.
Regionaal samenwerken en lokaal in hetzelfde werkveld opereren vraagt om expliciete afspraken over hoe partners omgaan met concurrentie, besluitvorming en de verdeling van werk, verantwoordelijkheden en eventuele opbrengsten. Het kan daarbij ook gaan over lokale aanbestedingen die van invloed zijn op de onderlinge relaties in het regionale samenwerkingsverband tussen sociaalwerkorganisaties. Ook dit heeft invloed op de onderlinge samenwerking in de regio en vraagt daarom om vooraf afspraken te maken hoe partijen hiermee omgaan. Informele afspraken zijn daarvoor meestal niet voldoende. Juist omdat belangen kunnen schuiven en druk kan toenemen, is het nodig om verwachtingen vooraf helder te maken.
Spelregels: duidelijkheid bij samenwerking en concurrentie
Naast inhoudelijke samenwerkafspraken helpt het om spelregels te formuleren voor situaties waarin samenwerking en concurrentie elkaar raken. Deze spelregels maken expliciet hoe partners met elkaar omgaan en voorkomen veelvoorkomend ‘gedoe’.
Mededingingsregels stellen grenzen aan afspraken over concurrentie. Juist daarom is het belangrijk het gesprek niet te vernauwen tot wat niet mag, maar te verbreden naar de vraag: hoe maken we binnen deze samenwerking zorgvuldige, transparante en legitieme afspraken over omgaan met concurrentie?
Regionale ambities en lokale verantwoordelijkheid
De spanning speelt bovendien op meerdere niveaus tegelijk. Binnen de samenwerking tussen sociaalwerkorganisaties, aan regionale tafels waar gezamenlijk positie wordt ingenomen én in de relatie tussen afzonderlijke organisaties en gemeenten of opdrachtgevers. Een bestuurder kan regionaal instemmen met een gezamenlijke koers, terwijl lokaal andere verwachtingen of contractafspraken gelden. Juist daarom helpt het om niet alleen afspraken te maken binnen de samenwerking, maar ook expliciet te bespreken hoe bestuurders omgaan met deze verschillende verantwoordelijkheden en loyaliteiten.
Tot slot: speelruimte behouden
In netwerken kan allergie bestaan tegen het woord ‘spelregels’. Als dat weerstand oproept, kan ook gesproken worden over samenwerkingsafspraken, netwerkprincipes, uitgangspunten, mores of een code of conduct. De term is minder belangrijk dan de bedoeling: houvast bieden zonder de samenwerking dicht te regelen.