Handreiking

Begrijpen we elkaar voldoende, spreken we wel dezelfde taal?

Dit gesprek helpt wanneer partijen dezelfde woorden gebruiken, maar elkaar in de praktijk toch verschillend blijken te begrijpen.

Aan regionale domein overstijgende tafels zitten partijen met verschillende achtergronden, logica’s en verantwoordelijkheden. Partijen aan regionale tafels brengen verschillende talen, logica’s en verwachtingen mee. In gesprekken lijkt het soms alsof iedereen hetzelfde bedoelt, terwijl begrippen als preventie, impact of samenwerking in de praktijk verschillend worden ingevuld. Daardoor kan sociaal werk wel aanwezig zijn aan tafel, maar onvoldoende worden meegenomen in keuzes en besluitvorming.

Spanning ontstaat wanneer spraakverwarring niet expliciet wordt gemaakt. Het risico ontstaat dat besluiten vooral worden voorbereid vanuit zorglogica’s. Het perspectief van de sociale basis en gemeenschappen raakt dan op de achtergrond, terwijl juist daar veel preventieve kracht zit.

Invloed en positioneren

Invloed ontstaat daarom niet alleen door een stoel aan tafel, maar door als sociaal werkorganisatie aan tafel actief bij te dragen aan gedeelde betekenisgeving: wat bedoelen we eigenlijk met begrippen als preventie, inwoner centraal of netwerk en wat betekent dat concreet in de praktijk?

Voor sociaal werk vraagt dit om een bewuste manier van positioneren. Dat begint bij een helder verhaal over de eigen bijdrage aan de maatschappelijke opgave waarvoor partijen samen aan de regionale tafel zitten. Niet in abstracte termen, maar door te laten zien hoe sociaal werk in wijken en buurten bijdraagt aan het voorkomen van zwaardere zorg, het versterken van mentale gezondheid en het ondersteunen van inwoners.

Daarnaast vraagt invloed om het gesprek over taal en verwachtingen expliciet te voeren. Niet om elkaar te overtuigen, maar om te verkennen waar beelden verschillen en waar ze elkaar kunnen versterken. Door regelmatig stil te staan bij de vraag of we nog over hetzelfde spreken, ontstaat ruimte voor betere afwegingen en gezamenlijke keuzes.

Zo wordt taal geen bron van misverstanden, maar een instrument om sociaal werk zichtbaar, begrijpelijk en invloedrijk te maken in regionale samenwerking.

 

Benoem wanneer je merkt dat begrippen verschillend worden geïnterpreteerd en maak dit bespreekbaar in het gesprek:

  • Check actief of beelden en definities gedeeld worden. Verifieer regelmatig of partners dezelfde betekenis geven aan kernbegrippen zoals sociale basis, preventie en regie van inwoners, patiënten of cliënten.
  • Breng het perspectief van inwoners en gemeenschappen actief in. Wees alert op momenten waarop het gesprek verschuift naar systemen en meetbaarheid en voeg dan bewust het perspectief van de leefwereld en visie op sociaal werk toe.
  • Zie betekenisgeving als onderdeel van de samenwerking. Behandel het gesprek over taal en begrippen niet als bijzaak, maar als een structureel onderdeel van samenwerken en invloed uitoefenen.
  • Blijf verschillen in perspectief benutten. Gebruik uiteenlopende interpretaties niet alleen om te verhelderen, maar ook om het gesprek te verdiepen en tot betere afwegingen te komen.

Om in gesprek te gaan met partners in de regio over de sociale basis en de toegevoegde waarde van sociaal werk kunnen de volgende publicaties helpen: