Samen sterk op de arbeidsmarkt

Het programma Samen sterk voor sociaal werk omvat drie pijlers. De derde pijler richt zich op voldoende aanwas van vakbekwaam personeel voor de branche.

Willen wij onze rol goed kunnen pakken als kernpartner in de sociale basis en als cruciale scharnier in de samenwerking tussen het medisch en sociaal domein, dan hebben we voldoende vakbekwame professionals in wijken en buurten nodig. In de huidige gespannen arbeidsmarkt zucht het sociaal werk echter, net als vrijwel alle branches in Nederland, onder een personeelstekort.

Er is vooral veel vraag naar jongerenwerkers en opbouwwerkers. Dat is goed te verklaren, gezien de actuele herwaardering van samenlevingsopbouw. Het opbouwwerk versterkt de sociale basis met strategieën gericht op het stimuleren van verbindingen tussen mensen onderling (‘bonding’), het cultiveren van relaties tussen individuele bewoners en lokale netwerken (‘bridging’) en het koppelen van lokale netwerken en initiatieven en de wereld van de instituties en beleid (‘linking’). Nu de vraag naar dit type sociaal werkers toeneemt, is het hoog tijd om ervoor te zorgen dat er voldoende opbouwwerkers worden opgeleid om de sociale basis in wijken met bewoners te kunnen verstevigen.

Onze inzet

Onze resultaten

Ontwikkeling van scholingsaanbod

Expertiseprofiel: het expertiseprofiel opbouwwerk – als beroepsvariant van het sociaal werk – is beschikbaar en een vertaling in leeruitkomsten samenlevingsopbouw voor een beginnend professional volgt. Beide producten hebben de partners van de Actieagenda Samenlevingsopbouw – BPSW, Krachtproef, Movisie, de Werkplaatsen Sociaal Domein en Sociaal Werk Nederland – ontwikkeld in een traject met werkveld en onderwijs. Met het profiel en de leeruitkomsten als basis kunnen het beroepsonderwijs en sociaalwerkorganisaties nieuwe opbouwwerkers gaan opleiden.
Leergangen Samenlevingsopbouw: vanuit de Actieagenda Samenlevingsopbouw organiseren NHLStenden en de BPSW een landelijke leergang samenlevingsopbouw die regionale varianten heeft in Amsterdam (Hogeschool van Amsterdam) en Limburg (Hogeschool Zuyd) en de HAN heeft een Post-hbo opleiding Samenlevingsopbouw. Daarmee worden sociaal werkers opgeleid om te kunnen bijdragen aan samenlevingsopbouw en de kracht van gemeenschappen. Deze opleidingen maken onderdeel uit van het Ontwikkelpad Sociaal Werk (met een branchewaardering vanuit Sociaal Werk Nederland). Voor deze opleidingen was eind 2025 financiering beschikbaar vanuit AZWA-middelen.

Hogere uitstroom vanuit het hbo naar de branche en betere aansluiting van het opleidingsaanbod

Nieuw opleidingsprofiel: in 2025 ontwikkelde het Landelijk opleidingsoverleg Social Work een nieuw landelijke opleidingsprofiel voor de hbo-opleiding Social Work. Mede op basis van de inbreng vanuit Sociaal Werk Nederland is kennis over community gerichte benaderingen als verplicht onderdeel opgenomen in de brede basis. We hebben de afspraak gemaakt om – zodra het expertiseprofiel opbouwwerk en de leeruitkomsten beschikbaar zijn – te overleggen over hoe deze informatie een plek krijgt in het (Hbo-)onderwijs zodat het opleiden van (voldoende) professionals voor samenlevingsopbouw geborgd is. We houden onze zorg over de verbinding van registratie aan de specialisaties Jeugd en GGZ-agoog, omdat wij verwachten dat dit de keuze zal beïnvloeden van studenten.
Overleg met Hogescholen: gezien het verwachte tekort aan sociaal werkers in de branche en het teruglopend aantal studenten voor de bachelor Social Work overlegt Sociaal Werk Nederland sinds 2025 periodiek met het sectoraal adviescollege Hoger Sociale Studies. We hebben het gedeelde belang om het imago van sociaal werk en de identiteit van de sociaal werker sterker neer te zetten binnen het Hbo. In 2026 onderzoeken we wat een gezamenlijke campagne hierin kan betekenen.

Versterking perspectief studenten en mogelijkheden zij-instromers binnen het mbo

Mbo-certificaten en keuzedelen: het Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) heeft drie nieuwe mbo-certificaten voor het sociaal werk ontwikkeld. Ze bevatten onderdelen van de volledige mbo-4 opleiding Sociaal werker en zijn daardoor vooral interessant voor zij-instromers, herintreders en huidige sociaal werkers die hun kennis en vaardigheden willen versterken en actualiseren. Het gaat om deze drie beroepsgerichte mbo-certificaten: versterken van de sociale basis, praktische ondersteuning bij dagelijks functioneren en activiteiten inzetten binnen sociaal werk. Daarnaast heeft SBB met expertise vanuit werkveld en opleiding de keuzedelen ‘jongerenwerk’ en ‘wijkgericht werken’. Zowel de drie certificaten als de twee geactualiseerde keuzedelen zijn opgenomen in het Ontwikkelpad Sociaal Werk. Met name het mbo-certificaat ‘versterken van de sociale basis’ en de geactualiseerde keuzedelen gericht op jongerenwerk en wijkgericht werken ondersteunen de bekwaamheid van mbo-studenten om in de toekomst te kunnen werken aan samenlevingsopbouw. Financiering van deze opleidingen is mogelijk vanuit de SLIM-regeling.
Roadshows mbo: in 2025 vonden twee Roadshows over mbo sociaal werk plaats in Leiden (30 oktober) en Venlo (12 november). Roadshows zijn regionale bijeenkomsten waar onderwijs, werkgevers en gemeenten elkaar treffen om samen te werken aan een sterke arbeidsmarkt met mbo-sociaal werkers (niveau 4). Centraal staat het vakmanschap van mbo-sociaal werkers. Hun competenties en kennis zijn vaak nog onderbelicht, waardoor niet altijd duidelijk is hoe zij bij kunnen dragen aan de organisatie en dienstverlening voor en met bewoners. Werkgevers kunnen via een Roadshow kennis maken met de mbo-sociaal werker, en ontdekken hoe je mbo-sociaal werkers goede stageplekken kunt bieden, en hoe werken met diverse teams je organisatie versterkt. In 2026 vinden Roadshows plaats in Amsterdam (19 januari) en Rotterdam (22 januari). In Amsterdam tekenden werkgevers uit de regio’s Amsterdam en Flevoland de mbo-Erkenningsverklaring. Daarmee erkennen ze gezamenlijk dat het sociaal werk sterker, inclusiever en toekomstbestendiger wordt als mbo-professionals volwaardig worden erkend en ingezet.
Actieagenda ‘de kracht van de mbo-sociaal werker’: de Roadshows maken deel uit van de Actieagenda. Sinds 2021 werken Sociaal Werk Nederland, Sociaal Werk werkt!, de MBO Raad en een aantal werkgevers en ROC’s samen in de Actieagenda ‘De kracht van de mbo-sociaal werker’ om het arbeidsmarktperspectief voor mbo’ers in de branche te vergroten. Dit omdat mbo’ers hard nodig zijn in de branche met hun unieke skills en bijdrage aan de gewenste kanteling naar een (preventieve) aanpak dichtbij inwoners. Goede stageplaatsen zijn daarbij onmisbaar, echter het tekort aan die stageplaatsen voor mbo sociaal werkers is groot. In de Actieagenda ontwikkelden we diverse producten voor werkgevers, gemeenten en onderwijs om het perspectief op meer stage- en arbeidsplaatsen voor mbo’ers te ondersteunen en vergroten. Recent verscheen het 2e magazine over het vakmanschap van de mbo-sociaal werker. In 2026 gaan we door met de Actieagenda, want er is veel (mbo-) werk aan de winkel. We gaan onder meer een campagne met en over mbo sociaal werkers organiseren. Ook meedoen met de Actieagenda, meld je dan aan bij de projectleider Dees Weyburg.