Impact
Veerkrachtig opgroeien
In het kort
- Veerkrachtig opgroeien begint met een sterke pedagogische basis.
- Kinder- en jongerenwerkers ondersteunen kinderen en jongeren vroegtijdig, versterken hun talenten en mentale weerbaarheid en voorkomen dat problemen zwaarder worden.
- In samenwerking met gezinnen, scholen, zorg, gemeenten en andere partners werken we aan kansengelijkheid, voorkomen we jeugdcriminaliteit en verlichten we de druk op de jeugdzorg.
De kracht en talenten van kinderen en jongeren
We leven in een welvarend land, maar toch leven ruim 115 duizend kinderen onder de armoedegrens (CBS, 2024). Er zijn zorgen over de mentale gezondheid van jongeren die kampen met stress, angst en onzekerheid, deels door de druk van school en sociale media. De jeugdzorg wordt steeds meer een vangnet voor maatschappelijke problemen zoals prestatiedruk, bestaanszekerheid en eenzaamheid: inmiddels heeft één op de zeven kinderen te maken met de jeugdzorg.
Het is tijd om te stoppen met het medicaliseren van (mentale) problemen bij kinderen en jongeren. Laten we uitgaan van de kracht en talenten van kinderen en jongeren en ook de context van het gezin en de sociale omgeving meer in ogenschouw nemen. Binnen het vrijwillige en professionele kinder- en jongerenwerk zien we dagelijks hoe vroegtijdige ondersteuning en talentontwikkeling jongeren helpen om zich in positieve zin te ontwikkelen. We zijn aanwezig in de leefwereld van jongeren, zijn er snel bij en kunnen zo helpen kleine problemen klein te houden. Het kinder- en jongerenwerk is de verbindende schakel in het aanpakken van grote maatschappelijke vraagstukken. Denk aan het tegengaan van groeiende sociaaleconomische ongelijkheid, polarisering, verharding van jeugdcriminaliteit en het verlichten van de druk op de (jeugd)zorg. Wij zijn er om jongeren te bereiken, ondersteunen, verbinden en activeren richting bijvoorbeeld een opleiding, werk of constructieve vrije tijd. Daarin werken we nauw samen opvoeders en professionals in onderwijs, zorg, veiligheid en het sociale domein. Om zo samen een duurzame, positieve verandering in het leven van jongeren te bewerkstelligen.
Versterken van mentale weerbaarheid
De mentale gezondheid van de jeugd staat onder druk. Niet alle kinderen en jongeren zijn gebaat bij jeugdhulp; ook andere vormen van laagdrempelige ondersteuning in wijken en dorpen kunnen effectief zijn. Vanuit het samenspel tussen jongerenwerk en jeugdzorg zijn hoopgevende initiatieven ontwikkeld. Via jongerengroepen zoals Join Us en Even Niet Alleen van R-Newt faciliteert het jongerenwerk groeiplekken waar jongeren persoonlijke aandacht en plezier vinden en veerkracht ontwikkelen. Je vindt sterke praktijkvoorbeelden in de bundel Samen werken aan mentale weerbaarheid (2024). Hogeschool van Amsterdam onderzoekt de randvoorwaarden, werkzame elementen en knelpunten in het samenspel tussen jongerenwerk en jeugdzorg.
Voorkomen van jeugdcriminaliteit
Jongerenwerk draagt bij aan het voorkomen van (jeugd)criminaliteit, door jongeren in kwetsbare situaties te bereiken en hen perspectief te bieden. Lees meer in dit infoblad van Hogeschool van Amsterdam (2025). We onderzoeken deze rol van het jongerenwerk verder in het project Drop In, uitgevoerd door Hogeschool van Amsterdam, Saxion Hogeschool en Hogeschool Zuyd. In 2024 deed de Staatscommissie MDMA een dringende oproep om meer geld vrij te maken voor jongerenwerk om de zogenoemde ‘jonge aanwas’ in de drugscriminaliteit te voorkomen. Ook wordt onze meerwaarde erkend in de aanpak van jongeren en wapens: aanbevolen wordt om outreachende jongerenwerkers in te zetten om jongeren actief te benaderen en mogelijk escalerende conflicten in de kiem te smoren (NSCR, 2024).
Voorkomen van armoede en schulden
Geldzorgen, armoede en schulden vormen een risico voor de ontwikkelkansen van jongeren. In tegenstelling tot schuldhulpverleners, lukt het kinder- en jongerenwerkers vaak wel om deze doelgroep vroegtijdig te bereiken. Jongerenwerkers brengen een positieve verandering in de levens van jongeren die te maken hebben met armoede en bestaansonzekerheid, is de conclusie na twee jaar onderzoek (Hogeschool van Amsterdam, 2025). Lees in dit kennismagazine (2025) meer over de cruciale rol van jongerenwerkers in versterken van financiële weerbaarheid van jongeren. Ervaringen met de inzet van jongerenwerkers in het mbo op het gebied van schuldpreventie zijn in 2024 beschreven in de handreiking Nooit meer skeer. Hoewel kinder- en jongerenwerkers onmisbaar zijn in een integrale armoede- en schuldenaanpak, zijn er per gemeente nog grote verschillen in het aanbod, blijkt uit onderzoek van de Hogeschool van Amsterdam (2025).
Alternatieven bieden voor jeugdzorg
Eén op de zeven kinderen en jongeren doen een beroep op jeugdzorg (Nederlands Jeugdinstituut, 2023). Volgens de Jeugdautoriteit (Stand van de Jeugdzorg 2025) komen teveel jongeren met lichte psychische klachten, zoals stress, somberte of opvoedvragen, terecht in de dure jeugdzorg. Jongerenwerk en jeugdzorg kunnen elkaar versterken als het gaat om die zo belangrijke taak: de zorg voor de meest kwetsbare jongeren en hun gezinnen. Samen brengen we het beste van twee werelden. Gezien de lange wachtlijsten en grote tekorten in de jeugdzorg, zijn alternatieven om jongeren te helpen hard nodig. Er zijn diverse voorbeelden in het land waar professionals uit de (jeugd)zorg en welzijn in goed samenspel groeikansen van jongeren vergroten, zoals de BOOST-groepen in Utrecht en Amsterdam. Er is een structurele investering nodig in voorzieningen zoals het jongerenwerk: Nederland telt circa 2.000 jongerenwerkers tegenover 44.000 jeugdzorgprofessionals.
Bruggen slaan tussen wijk en school
In het onderwijs zijn steeds vaker kinder- en jongerenwerkers actief om bruggen te slaan tussen jongeren en ouders, onderwijs, zorg en veiligheid. Zij maken de verbinding tussen de wijk waarin het kind woont en de schoolwereld. In de uitvoering werken ze samen met schoolpersoneel, ouders en andere preventieve partners zoals schoolmaatschappelijk werkers en brugfunctionarissen. In veel gemeenten zijn NPO-gelden vanuit de coronacrisis ingezet om de inzet van jongerenwerkers in school een impuls te geven. Eind 2024 bleken bijna alle gemeenten tevreden over deze samenwerking en een ruime meerderheid wil deze verduurzamen. De inzet van jongerenwerk in school heeft haar meerwaarde bewezen, blijkt onder meer uit onderzoek in Amsterdam vanuit het Lectoraat Youth Spot. R-Newt zette de impact nog eens krachtig op een rij in deze flyer. Lees ook dit artikel in vakblad Sociale Vraagstukken, met o.a. een sterk praktijkvoorbeeld uit Culemborg.
Bevorderen van gelijke kansen voor kinderen
Kinderwerkers spelen een essentiële rol in de ondersteuning van kinderen, vooral diegenen die opgroeien in kwetsbare omstandigheden. Kinderwerkers bieden een veilige omgeving, helpen bij het ontwikkelen van sociale vaardigheden en talenten, signaleren problemen vroegtijdig en geven kinderen een stem. Hun nauwe samenwerking met ouders, scholen, vrijetijdaanbieders, politie en hulpverleners maakt hen een onmisbare schakel binnen het netwerk rond het kind. Het is tijd dat het kinderwerk op waarde wordt geschat. Eerste stappen voor verbetering zijn gezet vanuit het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) dat in 2021 doel en betekenis van het kinderwerk heeft onderzocht. Sociaal Werk Nederland ontwikkelt in 2025 samen met leden, het NJI, BV Jong, Hogeschool Utrecht en Hanzehogeschool Groningen een plan voor praktijkgericht onderzoek naar het kinderwerk.
Verlagen van zorgkosten
Investeren in jongerenwerk kan zorgkosten helpen verminderen: in een maatschappelijke businesscase uitgevoerd door Participe Advies in opdracht van het ministerie van VWS (2021) is uitgewerkt dat deze besparing kan oplopen tot 45 miljoen euro. Want door de preventieve inzet van het jongerenwerk is zorg niet (meteen) nodig. Ook kan jongerenwerk de mogelijkheid bieden tot afschalen en normaliseren. Het onderzoek toont ook aan dat jongerenwerk de sociale cohesie vergroot: zo voelen jongeren en buurtbewoners zich sterker verbonden met hun buurt en met elkaar. Door actief te zijn als vrijwilliger ontwikkelen jongeren vaardigheden en zelfvertrouwen.
Op weg naar volwassenheid
Veel jongeren ervaren problemen bij de overgang naar volwassenheid, vooral op gebieden zoals relaties, school, werk, gezondheid of verslaving. Hogeschool Inholland heeft onderzocht hoe professionele ondersteuning de veerkracht van jongeren kan versterken. Het onderzoek (2025) toont aan dat jongerenwerkers van grote waarde zijn door hun integrale benadering en hun presentie in de leefwereld, op basis van gelijkwaardigheid. Het onderzoek onderschrijft ook het belang van laagdrempelige plekken voor jongeren online en in de wijk, zoals jongerencentra en sportvoorzieningen.
Kennis en inzichten
De inzet van kinder- en jongerenwerk rendeert vooral op de langere termijn: het duurzaam kunnen bouwen aan vertrouwen en netwerken met jongeren, gezinnen en maatschappelijke partners. Dit blijkt uit meerdere onderzoeken van het lectoraat Youth Spot (Hogeschool van Amsterdam) naar de effectiviteit van het jongerenwerk. Hieruit blijkt onder meer dat jongerenwerk groeikansen biedt voor de persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke participatie van jongeren in sociaal kwetsbare situaties. Dit kan voorkomen dat jongeren persoonlijke en sociale problemen ontwikkelen of dat deze verergeren. Het preventief werken veronderstelt wel dat jongerenwerkers een veilige en ondersteunende (leer)omgeving voor jongeren faciliteren waarbinnen zij hun sociale netwerken kunnen versterken en mogelijkheden krijgen aangereikt om te participeren.
Actueel
De laatste ontwikkelingen
Help mee het kinderwerk in Nederland beter in beeld te brengen
Help mee het kinderwerk in Nederland beter in beeld te brengen
Webinar Starten met voorschoolse educatie
Webinar Starten met voorschoolse educatie
Lessen uit de masterclass jongerenwerk en inschrijving nieuwe ronde
Lessen uit de masterclass jongerenwerk en inschrijving nieuwe ronde
Praktijkvoorbeelden
Basis jeugdhulp in Groningen
Van 140 aanbieders naar één aanbieder, dichtbij het gezin. In Groningen is de jeugdhulp georganiseerd als algemene voorziening, er is geen formele indicatie meer voor nodig. Gemeente, professionals én bewoners zijn enthousiast.
Ambulant kinderwerk
In Nijmegen is het kinderwerk nu volledig geïntegreerd in de wijken. Door aanwezig te zijn op straat, in speeltuinen en andere plekken in de buurt, kunnen kinderwerkers beter inspelen op de behoeften van kinderen en gezinnen.
Groepsgericht werken in wijken
Jongeren die op de wachtlijst stonden voor individuele hulpverlening, worden in Utrecht groepsgericht succesvol begeleid in buurthuizen. De stuurgroep Hervormingsagenda Jeugd kwam in 2024 op werkbezoek en liet zich inspireren door de collectieve kracht.
Positieve impact op Utrechtse jongeren
Het Verwey-Jonker Instituut evalueerde de activiteiten van Stichting Jongerenwerk Utrecht (JoU) in de periode 2020-2026. Wat blijkt? Jongerenwerkers bevorderen sociale contacten, stimuleren jongeren om te participeren en voorkomen risicogedrag, zoals criminaliteit en middelengebruik.
Meer praktijkvoorbeelden
In de ideeënbundel Beproefde formules, gedurfde experimenten vind je inspirerende voorbeelden vanuit de praktijk, zoals de kinder-ouder-wijkvisie bij Travers in Zwolle (p.20).
Downloads
Handige documenten
Benut deze selectie van nuttige actuele downloads.
Infographic Jongerenwerk (Nederlands Jeugdinstituut, 2026)
Veerkrachtontwikkeling bij jongeren: literatuuronderzoek naar de invloed van informele scholing
Aan de slag met kansrijk partnerschap. Dienend aan jeugd en gezin (ActiZ Jeugd, november 2024)
Inspiratiebundel Samen werken aan mentale weerbaarheid van jongeren (januari 2024)
Infographic Kinderwerk (Nederlands Jeugdinstituut, 2021)
De preventieve kracht van het jongerenwerk (Hogeschool van Amsterdam, 2019)
Neem contact met ons op
Jolanda Sonneveld
Senior adviseur jeugd en opgroeien
