Home » Impact

De impact van sociaal werk

In het kort

Hier vind je de belangrijkste onderzoeken die de meerwaarde van sociaal werk stevig onderbouwen. Zoals het maatschappelijke rendement van investeringen en onze bijdrage aan preventie en gezondheid.
Onderaan de pagina kun je doorklikken naar de impact van sociaal werk op specifieke maatschappelijke opgaven zoals jeugd en ouderen, mentale gezondheid en eerstelijnszorg, toegang tot recht en het versterken van de sociale basis.

Direct naar:

Onderzoek naar de impact van sociaal werk

Impact sociaal werk op maatschappelijke opgaven

Sociaal werk maakt impact. Voor bewoners, voor gemeenschappen en voor de samenleving als geheel. Wij zien mensen en hun talenten, zorgen voor verbinding en dragen zo bij aan hechte, veerkrachtige gemeenschappen. Ons werk is op zichzelf van grote waarde. Maar mensen die beter tot hun recht komen en buurten waar mensen naar elkaar omkijken, hebben óók belangrijke preventieve effecten. Zoals meer mensen die meedoen, als vrijwilliger of betaalde kracht. Meer jongeren die hun opleiding afmaken en op het rechte pad blijven. Minder mensen die een beroep doen op de zorg of in de schulden raken.

Investeren in sociaal werk betaalt zich dubbel en dwars terug, zowel financieel als in maatschappelijke baten. De bewijsvoering vind je hier: zowel voor sociaal werk in het algemeen als – onderaan deze pagina – specifiek voor maatschappelijke opgaven zoals veerkrachtig opgroeien, vitaal ouder worden, een sterke sociale basis, mentale gezondheid, samenwerking in de eerstelijnszorg en toegang tot rechtshulp.

Wil je jouw eigen impact als sociaalwerkorganisatie beter inzichtelijk maken? Bekijk dan ons aanbod voor leden bij het meten en vergroten van hun impact.

Elke geïnvesteerde euro levert 1,60 euro op

Elke euro die je investeert in sociaal werk levert de samenleving 1,60 euro op, blijkt uit onderzoek van SEOR (Erasmus School of Economics) in 2021. Deze meta-analyse van businesscases is gericht op een grote variëteit binnen het sociaal werk: van opbouwwerk tot maatschappelijke opvang, van jongerenwerk tot Welzijn op Recept. Het gemiddelde rendement van sociaal werk ligt bij de 32 onderzochte cases op ongeveer 1,6. Oftewel: de baten liggen een factor 1,6 hoger dan de kosten. Onderzoek uit 2025 naar de inzet van een ‘krachtenbinder’ (opbouwwerker, dorps- of wijkondersteuner) in de gemeente Eijsden-Margraten laat zien dat elke geïnvesteerde euro minstens zes euro maatschappelijke winst oplevert.

Eén extra sociaal werker scheelt ruim 3,5 zorgmedewerkers

Het personeelstekort in de sector zorg en welzijn groeit flink, tot wel 253.000 onvervulde vacatures in 2033. Onderzoek van ABF Research (2024) laat zien dat we moeten inzetten op een sterk sociaal domein en betere samenwerking tussen zorg en sociaal werk. De onderzoekers hebben drie scenario’s uitgewerkt die alle drie de krapte op de arbeidsmarkt verminderen. Gemiddeld zijn door de inzet van één extra sociaal werker, ruim 3,5 zorgmedewerkers minder nodig in 2033. Het onderzoek benadrukt de waarde van sociaal werk voor de samenleving én als sleutel tot het dempen van nijpende personeelstekorten in de zorg.

Sociaal maakt gezond

Als je de bevolking gezonder wil maken, waar moet je dan op inzetten? Diverse onderzoeken tonen aan dat de gezondheid van mensen vooral wordt bepaald door sociale omstandigheden. Preventieve maatregelen die hierop gericht zijn, blijken effectiever (Van den Berg et al., 2010). De studie Preventie in het sociaal domein (2022) naar de effecten van diverse typen sociaal werk, wijst uit dat deze inzet in de regel positieve effecten heeft op iemands gezondheid en goedkoper is dan een alternatieve inzet. Het rapport Substantieel potentieel (2021, SiRM in opdracht van VWS) laat zien dat met substitutie van zorg naar het sociaal domein zorguitgaven op korte én lange termijn kunnen worden voorkomen. Ook de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving concludeert dat sociale verbondenheid veel zorg kan helpen voorkomen (2026).

Hoog maatschappelijk rendement

Investeringen in sociaal werk betalen zich dubbel en dwars terug. Dat is de slotsom van onderzoek van Cigarbox Impact Advisory (2023) in vier wijken in Nederland naar de impact van sociaal werk, onder meer voor bewoners in kwetsbare posities. Volgens de onderzoekers staan de huidige investeringen in het sociaal werk niet in verhouding tot de maatschappelijke opgaven. Of het nu gaat om het terugdringen van eenzaamheid onder ouderen, psychosociale problematiek bij jongeren, het stimuleren van beweging of het vergroten van weerbaarheid. De maatschappelijke baten van preventie worden vaak te laag ingeschat, door een eenzijdige focus op het verlagen van zorgkosten (Erasmus Universiteit, 2022).

Anders kijken naar impact

De maatschappelijke meerwaarde van sociaal werk is stevig onderbouwd. Maar sociaal werk is méér dan cijfers. Zeker als het gaat om meer collectieve vormen van het sociaal werk, zoals community building in wijken en dorpen en de ondersteuning van bewonersinitiatieven, wordt maar een deel van de baten vertaald naar cijfers achter de komma. Bijkomende effecten zoals niet op te merken preventie, het welzijn van vrijwilligers, ontlasting van mantelzorgers en minder druk op de arbeidsmarkt worden vaak niet meegenomen. Hoe voer je het goede gesprek over de impact van opbouwwerk en collectief sociaal werk? Dit onderzoeksrapport (2026) van het Verwey-Jonker Instituut biedt een wetenschappelijk onderbouwd fundament. Het laat zien hoe impact wordt gerealiseerd én waarom die niet altijd zichtbaar wordt met de meet- en verantwoordingsmethoden die we gewend zijn.

De impact van sociaal werk wordt vooral ook zichtbaar in subtiele en betekenisvolle details in het dagelijks leven van mensen: iemand heeft meer zin in het leven, bloeit op, krijgt meer zelfvertrouwen, komt weer buiten de deur, onderneemt activiteiten, beweegt beter, eet gezonder, voelt zich opgewekter. Het is belangrijk om de betekenis van deze kleine verbeteringen te erkennen, betogen Radboud Engbersen en Roos Pijpers van Movisie in vakblad Sociale Vraagstukken (2026).

In de publicatie Impact in de marges van het meetbare (Movisie en buro KAN, 2025) schijnen professionele en wetenschappelijke experts hun licht op de betekenis van ‘impact’ in de context van het sociaal domein. Zij belichten de impact van jongerenwerk, van sociaal werk bij eenzaamheid onder jongeren, in de laatste levensfase, bij mensgerichte dementiezorg en bij mensen met een kwetsbare arbeidsmarktpositie.