Inkoop en financiering

De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) vormt de wettelijke basis voor veel activiteiten van sociaalwerkorganisaties. Gemeenten zijn vanuit de Wmo verantwoordelijk voor het ondersteunen van inwoners die niet op eigen kracht zelfredzaam zijn of niet volledig kunnen meedoen in de samenleving. Het gaat hierbij om voorzieningen en ondersteuning die bijdragen aan participatie, zelfredzaamheid en het versterken van sociale verbanden in wijken en buurten.

Voor sociaalwerkorganisaties betekent dit dat zij vaak een cruciale uitvoerende rol hebben binnen het gemeentelijk Wmo-beleid. Daarbij spelen vragen over inkoop, financiering en verantwoording een grote rol: hoe organiseren gemeenten hun opdrachtgeverschap, welke ruimte is er voor samenwerking en innovatie, en hoe worden de maatschappelijke effecten zichtbaar gemaakt?

De Wmo dateert uit 2015 en wordt herzien. Lees hier meer over het houdbaarheidsonderzoek Wmo (november 2025) en de hierin aanbevolen beleidsopties, zoals investeren in de sociale basis en meer collectief werken.

Met het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) is een belangrijke beweging ingezet om de zorg en ondersteuning in Nederland toekomstbestendig te maken. De druk op zorg en welzijn neemt toe, terwijl tegelijkertijd de behoefte aan preventie, nabijheid en samenwerking in de wijk groeit.

Het IZA richt zich op het versterken van samenwerking tussen zorg, welzijn en gemeenten, met meer aandacht voor preventie, passende zorg en het organiseren van ondersteuning dichtbij de leefwereld van inwoners. Het AZWA sluit hierop aan door de eerstelijnszorg en het sociaal domein beter met elkaar te verbinden, en door de rol van de wijkgerichte aanpak te versterken.

Voor sociaalwerkorganisaties liggen hier grote kansen én uitdagingen. Samenwerking met huisartsen, zorgverzekeraars, gemeenten en andere partners vraagt om nieuwe vormen van financiering, inkoop en verantwoording. Tegelijkertijd wordt verwacht dat sociaal werk laat zien welke maatschappelijke waarde het toevoegt, bijvoorbeeld in het verminderen van zorgvragen, het vergroten van veerkracht en het versterken van netwerken in de wijk.

Veel gemeenten maken gebruik van subsidies om sociaalwerkorganisaties te financieren. Subsidies zijn vaak gericht op het ondersteunen van maatschappelijke activiteiten die bijdragen aan lokale beleidsdoelen, zoals het bevorderen van participatie, het versterken van gemeenschapskracht en het voorkomen van zwaardere vormen van zorg.
Het werken met subsidies verschilt wezenlijk van aanbestedingen. Waar bij aanbesteding sprake is van een contractuele opdracht, biedt subsidiëring meer ruimte voor maatschappelijke initiatieven, samenwerking en innovatie. Organisaties kunnen vaak beter aansluiten bij de lokale context en samen met inwoners en partners werken aan duurzame oplossingen. Tegelijkertijd brengt subsidiëring specifieke regels en verplichtingen, zoals verantwoording van besteding, rapportages en soms beperkte looptijden.

Voor sociaalwerkorganisaties is het belangrijk om goed inzicht te hebben in de kansen én risico’s van subsidiëring. Vragen over financiële continuïteit, administratieve lasten en de balans tussen vertrouwen en controle spelen hierbij een centrale rol.

Veel gemeenten maken gebruik van subsidies om sociaalwerkorganisaties te financieren. Subsidies zijn vaak gericht op het ondersteunen van maatschappelijke activiteiten die bijdragen aan lokale beleidsdoelen, zoals het bevorderen van participatie, het versterken van gemeenschapskracht en het voorkomen van zwaardere vormen van zorg.
Het werken met subsidies verschilt wezenlijk van aanbestedingen. Waar bij aanbesteding sprake is van een contractuele opdracht, biedt subsidiëring meer ruimte voor maatschappelijke initiatieven, samenwerking en innovatie. Organisaties kunnen vaak beter aansluiten bij de lokale context en samen met inwoners en partners werken aan duurzame oplossingen. Tegelijkertijd brengt subsidiëring specifieke regels en verplichtingen, zoals verantwoording van besteding, rapportages en soms beperkte looptijden.

Voor sociaalwerkorganisaties is het belangrijk om goed inzicht te hebben in de kansen én risico’s van subsidiëring. Vragen over financiële continuïteit, administratieve lasten en de balans tussen vertrouwen en controle spelen hierbij een centrale rol.

Sociaalwerkorganisaties krijgen in hun bedrijfsvoering steeds vaker te maken met complexe fiscale vraagstukken. Met name de toepassing van de omzetbelasting (btw) en de vennootschapsbelasting (VPB) roept veel vragen op. De regels zijn vaak niet eenduidig en sluiten niet altijd goed aan bij de maatschappelijke activiteiten van sociaal werk, waardoor onduidelijkheid en risico’s kunnen ontstaan.

Bij de btw gaat het bijvoorbeeld om de vraag welke activiteiten vrijgesteld zijn en wanneer btw moet worden afgedragen. Dit speelt vooral bij gemengde activiteiten, zoals een combinatie van gesubsidieerde voorzieningen en commercieel aanbod. Ook de mogelijkheid om btw terug te vorderen kan voor sociaalwerkorganisaties een belangrijk financieel vraagstuk zijn.

De VPB komt in beeld wanneer sociaalwerkorganisaties activiteiten ondernemen die als economisch of commercieel worden beschouwd. Het bepalen of er sprake is van een belastingplicht, en hoe daarmee om te gaan, is vaak ingewikkeld en afhankelijk van zowel de aard van de activiteiten als de manier van financieren.

Sociaal Werk Nederland verstrekt geen fiscaal advies en aan de gedeelde informatie kunnen geen rechten worden ontleend.