Wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet: meer nadruk op preventie

Steeds meer jongeren krijgen jeugdhulp, terwijl dat niet altijd de oplossing is voor hun problemen. Om te zorgen dat jeugdhulp alleen wordt ingezet als dit echt nodig is, heeft het ministerie van VWS het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet in consultatie gebracht. Sociaal Werk Nederland onderschrijft de uitgangspunten van het wetsvoorstel, maar geeft belangrijke aandachtspunten mee ten aanzien van preventie.

Mede gebaseerd op waardevolle input vanuit onze leden hebben we onze reactie op het wetsvoorstel afgelopen week ingediend. We geven hierin aan de uitgangspunten van het wetsvoorstel te steunen, zoals het streven naar minder kinderen en jongeren in jeugdhulp, het besef dat dit geen oplossing is voor alle vragen van jeugdigen en hun ouders, en de noodzaak om meer naar de bredere context te kijken. Ook onderschrijven we dat meer aandacht nodig is voor het versterken van de sociale pedagogische basis. Want zolang grondoorzaken zoals armoede en slechte huisvesting niet fundamenteel worden aangepakt, moet steeds opnieuw hulp worden ingezet. Dit is op termijn veel duurder dan een integrale aanpak aan de voorkant.

In onze reactie vragen we voor drie zaken aandacht:

1. Zet steviger in op het versterken van preventie
Het wetsvoorstel draagt in de huidige vorm onvoldoende bij aan versterking van de preventieve voorzieningen die nodig zijn om kinderen en gezinnen vroegtijdig te ondersteunen. Juist daar is meer duidelijkheid en normering nodig om te voorkomen dat problemen verergeren en kinderen uiteindelijk in de jeugdzorg terechtkomen. De positie van het kinder- en jongerenwerk, als voorziening in de pedagogische basis, is kwetsbaar. Zo zijn er slechts 2.500 jongerenwerkers en 300 kinderwerkers actief in Nederland, tegenover 36.300 jeugdzorgwerkers en 20.599 GZ-psychologen. We zetten dus relatief veel minder vakmensen in voor het versterken van beschermende factoren op en rond de plekken waar jongeren en kinderen al zijn. We zien in veel gemeenten al spanning tussen de verwachtingen en de beschikbare capaciteit. Er is helderheid nodig over wat er nodig is aan voorzieningen in de pedagogische basis, om bij te kunnen dragen aan de gestelde beleidsopgave.

2. Voorkom dat groepsgericht alleen groepstherapie wordt
We geven mee om niet alleen te focussen op het aanbieden van groepswerk vanuit jeugdhulpinstanties, maar juist ook in samenspel met partners in het sociaal domein zoals jongerenwerk, schoolmaatschappelijk werk, sport en cultuur. Om te normaliseren – laagdrempelig, dichtbij de leefwereld van jongeren – en om steunende netwerken om jongeren en gezinnen duurzaam te versterken. Goede voorbeelden hiervan zijn Join Us-groepen en de BOOST-groepen in Utrecht. Laten we voorkomen dat alles ‘groepstherapie’ wordt.

3. Stimuleer de beweging naar de voorkant
In het voorstel is ten slotte opgenomen dat als de lokale teams ‘stevig’ zijn, de medisch verwijzer voor de verdere toeleiding altijd naar het lokale team verwijst. In de praktijk verschillen teams echter in deskundigheid, schaal en doorzettingsmacht. Capaciteit en wachttijden vormen soms al een knelpunt. Als medische verwijzingen via lokale teams gaan lopen, kan de druk verder oplopen. Ook kunnen professionals in wijkteams zo in een rol van controleur en ‘indicatiesteller’ worden gedwongen, wat zorgt voor extra bureaucreatie, hogere kosten en medicalisering. Houd oog voor voldoende (preventie)capaciteit in de wijkteams, zodat nabije, integrale hulp niet verdrongen wordt door casuïstiekdruk. Zorg dat er voldoende professionele deskundigheid aanwezig is van contextgericht werken en aansluiting met de wijk, zoals de opbouwwerker of kinder- en jongerenwerker.

Je vindt onze consultatiereactie hier.

Deel deze pagina via