Update van: programma Sociaal Domein / Uitwisseling persoonsgegevens en privacy (UPP)

Gepubliceerd op december 10, 2019

Veel sociaalwerkorganisaties hebben te maken met privacy-gerelateerde vragen die zo specifiek zijn voor onze branche, dat er lastig een antwoord op te vinden is. In de werkgroep Sociaal Domein wordt voor in eerste instantie de VNG naar antwoorden, hulpmiddelen en handleidingen toegewerkt.  Ook sociaalwerkorganisaties hebben er veel baat bij om dit te bestuderen, veel problematiek is gelijkend en ook is het zeer bruikbaar in de samenwerking met de gemeente op het gebied van privacy.


Hieronder wordt de voortgang en de stand van zaken toegelicht.


Bericht vanuit UPP werkgroep:

Om kwetsbare mensen beter te helpen is het bijna altijd nodig dat partijen in het sociaal domein samenwerken. Dan rijst de vraag: welke gegevens mogen we dan gebruiken of uitwisselen? Hoe zit het bij een meervoudige hulpvraag met de verwerking van persoonsgegevens? Hoe kunnen we mensen goed helpen én hun privacy goed beschermen?



Veel gemeenten en organisaties in het sociaal domein worstelen met deze vragen. Zeker sinds de komst van de nieuwe privacywet: de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Om gemeenten te ondersteunen verzamelden ze vanuit het traject Uitwisseling persoonsgegevens en privacy (UPP) van het Programma Sociaal Domein praktische oplossingen en tips rond dit thema. Binnen dit traject werkten VNG, Divosa en de NDSD intensief samen met twintig gemeenten.


Stand van zaken en de vervolgstappen op korte termijn.


UPP spoor 1: wetsvoorstel

Een belangrijke mijlpaal is de brief die ze aan de Tweede Kamer hebben gestuurd over de uitgangspunten van het beoogde wetsvoorstel. De brief kun je hier vinden. In de brief staat ook vermeld dat de voordracht van het wetsvoorstel is voorzien voor het einde van 2020. Het bijstellen van de termijn heeft te maken met de complexiteit van de vraagstukken waarbij in samenspraak met de praktijk moet worden getoetst of de wetgeving daadwerkelijk gaat helpen. Dit proces moet zorgvuldig worden ingericht en doorlopen.


Het schrijfteam is momenteel druk met het afronden en opstellen van verschillende onderdelen van het wetsvoorstel. Ze willen daarbij gebruik maken van de expertise en ervaringen van de diverse betrokken partijen. Het betreft professionals, beleidsmedewerkers en (privacy)juristen die actief betrokken zijn bij de integrale dienstverlening en gecoördineerde aanpak van meervoudige problematiek door gemeenten en andere partijen uit het sociaal domein, zorg, werk en inkomen, onderwijs, wonen, openbare orde en veiligheid. Voor het wetsvoorstel in internetconsultatie gaat, willen ze de periode januari en februari benutten voor een aantal informele consultaties. Ook in de periode maart zullen er nog (verdiepende) gesprekken plaats vinden. Deze organiseren ze samen met VNG en andere betrokken partijen. Op 3 februari organiseren ze in ieder geval een praktijktoets met professionals uit de uitvoeringspraktijk. Voor deze en andere bijeenkomsten zullen nog gericht uitnodigingen verzonden worden.


UPP spoor 2: gemeentelijke basis op orde

Het wetsvoorstel kan niet alle knelpunten wegnemen zoals deze ervaren worden in de praktijk van de integrale aanpak en de bijbehorende gegevensuitwisseling. Het is aan gemeenten en andere partijen om duidelijkheid te bieden in de vorm van heldere werkprocessen, handreikingen en om de kennis en vaardigheden van professionals te versterken door middel van trainingen.


In het kader van traject UPP hebben twintig gemeenten in samenwerking met de VNG, Divosa, NDSD gewerkt aan vijf handreikingen over gegevens delen in het sociaal domein. De eerste twee handreikingen, ‘hoe communiceer je met inwoners over privacy?’ en ‘veel gestelde vragen’ zijn reeds verschenen en kun je hier terug vinden. De laatste drie handreikingen zullen op korte termijn verschijnen. Hiermee wordt dit onderdeel van traject UPP afgerond. 


Met de VNG is afgesproken dat het vervolg van Spoor 2 wordt gekoppeld aan de implementatie van de UPP-wetgeving bij gemeenten. De VNG zal in 2020 een kwartiermaker aanstellen, om te verkennen hoe het vervolg vorm kan krijgen en wat er nodig is voor een goede implementatie van de UPP-wetgeving in gemeenten.


UPP spoor 3: kennis- en expertiseplatform

Tot slot is gebleken dat er behoefte is aan de bundeling van kennis en de borging van netwerken rondom gegevensuitwisseling en privacy in het sociaal-, zorg- en veiligheidsdomein. Daartoe is er de afgelopen periode een verkenning uitgevoerd naar hoe dit vorm zou kunnen krijgen, bijvoorbeeld in de vorm van een kennis- en expertiseplatform. Hiertoe zijn interviews gehouden met betrokken partijen (VNG, gemeenten, departementen, zorg en veiligheidspartners) om tot een breed gedragen advies te komen ten aanzien van de nut- en noodzaak, organisatie, functie en activiteiten en financiering van een dergelijk platform. Begin 2020 zal op basis van de resultaten van de verkenning besloten moeten worden tot passende vervolgstappen.


Wilt u meepraten over dit onderwerp, weten hoe andere organisaties omgaan met dit onderwerp,  wordt dan lid van de werkgroep.