Gepubliceerd op juni 24, 2026
Nieuws
Opbouwwerker Katinka Boot: ‘Duurzame verandering begint bij wat er al in de buurt aanwezig is’
© Eduard Metz
Katinka Boot werkt als opbouwwerker in Hilversum Zuidwest. Haar werk draait om het versterken van gemeenschappen. Dat doet ze door zichtbaar te zijn in de wijk, relaties op te bouwen en bewoners, organisaties en netwerken met elkaar te verbinden. Daarbij kijkt ze niet alleen naar individuele vragen, maar ook naar de grotere maatschappelijke thema’s die in een wijk zichtbaar worden. “De opbouwwerker beweegt zich voortdurend tussen individuele vragen en talenten van bewoners enerzijds en de systeemwereld van organisaties en beleid anderzijds. Juist die verbinding is nodig om duurzame verandering mogelijk te maken.”
Wat doet een opbouwwerker?
“Ik ben vooral bezig met het versterken van de gemeenschap”, vertelt Katinka. “Dat begint met aanwezig zijn in de wijk en luisteren naar wat bewoners belangrijk vinden. We bouwen voort op wat er al is: de talenten van bewoners, bestaande netwerken en initiatieven. We helpen de bewoners om samen in actie te komen voor hun buurt en als het nodig is brengen we mensen en organisaties met elkaar in contact.”
“Daarnaast signaleren we wat er speelt en kijken we ook naar de grotere vraagstukken die in een wijk zichtbaar worden. De focus ligt op het versterken van gemeenschappen waardoor vraagstukken minder zwaar aanwezig zullen zijn. Uiteindelijk gaat het erom dat mensen elkaar weten te vinden en samen invloed hebben op hun leefomgeving.”
De bijeenkomst Buurtmaken in Hilversum Zuidwest liet zien hoe dat er in de praktijk uitziet. Samen met bewoners gingen Katinka en haar collega’s de wijk in, luisterden zij naar wat mensen bezighoudt en bouwden zij van daaruit verder aan verbinding en initiatief. Niet het aanbod van professionals stond centraal, maar wat bewoners zelf belangrijk vinden.
Welke kwaliteiten heeft een opbouwwerker nodig?
“Opbouwwerk begint met relaties en vertrouwen”, vertelt Katinka. “Je moet goed kunnen luisteren, aansluiten bij wat bewoners belangrijk vinden en kijken naar de krachten en talenten die al aanwezig zijn. Vanuit een gelijkwaardige houding help je mensen om elkaar te vinden en stimuleer je hen om samen in beweging te komen.”
Volgens haar vraagt opbouwwerk ook om geduld en een lange adem. “Je werkt niet toe naar een vooraf vaststaand einddoel. Buurtprocessen hebben hun eigen tempo. Daarom moet je mensen de ruimte geven om eigenaarschap te nemen en hen ondersteunen als ze iets willen veranderen in hun leefomgeving.”
“Daarnaast beweeg je voortdurend tussen verschillende groepen, belangen en werelden”, zegt Katinka. “Je bent een bruggenbouwer. Niet alleen tussen bewoners onderling, maar ook tussen bewoners, gemeenten en andere organisaties. Dat vraagt om nieuwsgierigheid, het vermogen om met verschillen om te gaan en oog voor wat mensen met elkaar verbindt.”
Belangrijke kwaliteiten van een opbouwwerker:
- Relaties opbouwen en vertrouwen creëren
- Luisteren en aansluiten bij wat bewoners belangrijk vinden
- Werken vanuit talenten en mogelijkheden
- Mensen verbinden en in beweging brengen
- Geduld hebben en denken vanuit de lange termijn
- Bewoners ondersteunen bij eigenaarschap en initiatief
- Omgaan met verschillende belangen en spanningen
- Bruggen slaan tussen bewoners, organisaties en overheid
- Nieuwsgierig zijn en vanuit een gelijkwaardige houding werken
© Eelco Visser
Hoe is het project Buurtmaken in Hilversum Zuidwest mogelijk gemaakt?
“Wij hebben de bijzondere kans gekregen om vijf jaar lang te onderzoeken wat er gebeurt als je werkt vanuit de krachten en talenten die al in de buurt aanwezig zijn”, vertelt Katinka Boot. “Tegelijk investeren we met community builders in het versterken van de gemeenschap. Zo leren we niet alleen van de praktijk, maar bouwen we er ook samen aan.”
Het project is een samenwerking tussen Versa Welzijn, de Hogeschool Utrecht, de gemeente Hilversum en zorgprofessionals in de wijk. Dankzij financiële steun van het Mr. Roelsefonds, aangevuld met een bijdrage van de gemeente Hilversum, konden zij dit samen met bewoners opzetten.
“Het idee voor het project ontstond vanuit het wijknetwerk”, zegt Katinka. “We zagen dat ook in onze wijk de druk op de zorg toenam. Vanuit de gedachte van Asset Based Community Development (ABCD) geloven we dat veel krachten en oplossingen al aanwezig zijn in de samenleving. Als mensen elkaar kennen en sterke netwerken vormen, kunnen zij veel samen oppakken.”
“Door te investeren in sterke buurten groeit de veerkracht van een wijk”, vervolgt ze. “Dat kan bijdragen aan minder eenzaamheid, meer onderlinge hulp en een betere gezondheid. Steeds meer onderzoek laat bovendien zien dat investeren in welzijn zich terugbetaalt. Een euro investeren in welzijn kan meerdere euro’s aan zorgkosten besparen. Juist daarom is het zo waardevol dat we de tijd krijgen om samen met bewoners te bouwen én te onderzoeken wat werkt.”
Is er nog iets dat je anderen wilt meegeven?
“Wat ik vooral wil meegeven, is dat investeren in gemeenschappen werkt”, zegt Katinka. “We zitten inmiddels in het vierde jaar van ons vijfjarig onderzoek en de resultaten worden steeds zichtbaarder. Er zijn bewonersstichtingen ontstaan, straten organiseren structureel ontmoetingen en steeds meer bewonersinitiatieven vinden hun plek in de wijk.”
Ook het inzicht in hoe gemeenschappen werken groeit. “Samen met onderzoekers hebben we instrumenten ontwikkeld om beter zichtbaar te maken welke impact gemeenschapsversterkend werken heeft. Daardoor kunnen we steeds beter laten zien wat de maatschappelijke opbrengsten zijn.”
Volgens Katinka zit de kracht van de aanpak vooral in het eigenaarschap van bewoners. “Omdat initiatieven aansluiten bij wat mensen zelf belangrijk vinden, zijn ze vaak duurzaam. Bewoners nemen zelf de regie en veel initiatieven gaan ook zonder intensieve begeleiding door. Als opbouwwerker of community builder blijf je betrokken, maar meer als een waakvlamcontact dan als een intensieve begeleider.”
“Dat geeft ons de ruimte om op andere plekken in de wijk nieuwe verbindingen te leggen en nieuwe initiatieven te ondersteunen”, besluit ze. “Zo ontstaat op steeds meer plekken positieve energie. Dat is voor mij de kracht van gemeenschapsversterkend werken.”
Meer informatie over het buurtproces in Hilversum Zuidwest, succesverhalen, onderzoeksinzichten en de ontwikkelde instrumenten is te vinden op de reisverslagen van Versa Welzijn. Hier vind je ook het verslag van de bijeenkomst Buurtmaken in Hilversum Zuidwest.
Neem contact met ons op
Edwin Luttik
Senior adviseur professionalisering, opleiding en klimaat- en energietransitie.
