Meer duidelijkheid over financiële middelen AZWA

Aan het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) zijn financiële middelen voor het sociaal domein gekoppeld, toewerkend naar structurele financiering vanaf 2030. Om aan de opgaven die volgen uit het akkoord invulling te geven, is tijdig duidelijkheid nodig over de middelen. In een brief aan de VNG hebben VWS-ministers Hermans en Sterk hierop een nadere toelichting gegeven. Ook zijn er handvatten beschikbaar gesteld voor de uitwerking van de AZWA-afspraken in de regio’s, in aanvulling op het bestaande regioplan. Zorg dat je hier als sociaalwerkorganisatie goed op bent aangesloten.

Handvatten voor regionale werkagenda
Als financiers van het AZWA hebben het ministerie van VWS, de VNG en Zorgverzekeraars Nederland handvatten ontwikkeld voor de werkagenda’s in de regio. De regionale werkagenda beschrijft hoe gemeenten en de preferente zorgverzekeraar, in samenspraak met zorg‑ en welzijnspartijen, de AZWA‑afspraken regionaal uitwerken. Het indienen van de werkagenda door de mandaatgemeente is randvoorwaardelijk voor het Rijk om nog in 2026 de financiële middelen uit te keren. De werkagenda moet medio november 2026 zijn vastgesteld door de colleges van alle gemeenten. Alle documenten en een nadere toelichting vind je op de website Zorgakkoorden.nl en in de ledenbrief die de VNG op 22 april 2026 aan gemeenten heeft verstuurd.

De werkagenda moet aansluiten bij bestaande IZA-regioplannen, en omvat in elk geval:

• Regionale doelen op gezondheid en welzijn
• Prioritering en ambitie voor de basisfunctionaliteiten en voor de regio relevante ontwikkelagenda-aanpakken richting 2030
• Concrete afspraken over inzet, planning en financiering (zonder volledige begroting)
• Rol- en verantwoordelijkheidsverdeling tussen partijen
• Afspraken over leren, monitoring en bijsturing

Financiering via SPUK AZWA
Om de uitvoering van de afspraken uit het AZWA te financieren, wordt een nieuwe specifieke uitkering (SPUK) opgesteld voor de jaren 2027 t/m 2029. Het betreft een ‘ontschotte’ SPUK; de middelen vormen één budget, zonder exacte bestedingsvoorschriften per thema. De gedachte hierachter is dat gemeente en regio zo gerichter en effectiever kunnen investeren in gezondheid en welzijn en waar nodig eigen accenten kunnen leggen. Het ministerie van VWS bereidt op dit moment deze SPUK voor om de financiële middelen uit te keren aan gemeenten, zowel lokaal (aan gemeenten zelf) als regionaal (via de mandaatgemeente). In de eerder genoemde brief van VWS aan de VNG wordt dit toegelicht.

Meer uitleg vind je in deze webinars van de VNG die je als video’s kunt terugkijken: AZWA middelen en werkagenda (april 2026, 33 min.) en Hoe kom ik tijdig tot een werkagenda? (mei 2026, 31 min.).

Sociaalwerkorganisaties: sluit aan bij de uitwerking
Het is van groot belang dat sociaalwerkorganisaties goed bij de lokale en regionale uitwerking aansluiten, bijvoorbeeld door dit onderwerp te agenderen aan de bestuurlijke IZA-tafel in de regio. Ook omdat de handreiking voor de regionale werkagenda niet expliciet voorschrijft hoe de AZWA-middelen moeten worden besteed; er is veel beleidsvrijheid voor gemeenten, zowel lokaal als regionaal. Voor zover dit nog niet is gebeurd: maak afspraken met de collega-sociaalwerkorganisaties in jouw regio over een goede afvaardiging en zoek gezamenlijk aansluiting bij de relevante (mandaat)gemeenten en preferente zorgverzekeraar.

Tijdslijnen en acties AZWA
In de handreiking voor de regionale werkagenda is een overzicht opgenomen van belangrijke data in de komende periode in relatie tot de uitwerking van het AZWA:

Op dit moment werken de betrokken partijen, waaronder Sociaal Werk Nederland, hard aan de uitwerking van de handreikingen voor de basisfunctionaliteiten (AZWA-onderdeel D5), waaronder ‘sociaal verwijzen’ en ‘laagdrempelige steunpunten’. Deze handreikingen worden volgens planning eind mei 2026 opgeleverd. Ook voor de sociale en gezonde basis infrastructuur (onderdeel D6), die nauw samenhangt met de basisfunctionaliteiten, worden op dit moment handreikingen ontwikkeld, onder meer over de invulling door gemeenten van ‘inloopvoorzieningen sociaal en gezond’ en ‘lokale teams’. Deze worden naar verwachting in juni beschikbaar gesteld.

Deel deze pagina via