Marie Kamphuislezing: de gift van het sociaal werk

Rechtvaardige preventie, daarover ging de Marie Kamphuislezing die gezondheidswetenschapper Carla Kolner uitsprak op 30 oktober 2025. Dat gaat verder dan het voorkomen van ziekten; het is ook het voorkomen van maatschappelijke problemen, het beschermen tegen onrecht en het bevorderen van kansen. “Zodat mensen kunnen leven, in plaats van overleven.”

De gift en het gif
De Marie Kamphuislezing is elk jaar onderdeel van de Agenda voor het Sociaal Werk, georganiseerd door beroepsvereniging BPSW, Movisie, Sociaal Werk Nederland, Marie Kamphuis Stichting, Werkplaatsen Sociaal Domein, Sociale Vraagstukken en Buurtwijs. Kolner, programmacoördinator Samenspel Sociaal Gezond bij de Hogeschool Utrecht, startte haar lezing met een bespiegeling over de huidige samenleving, waarin de gift van een glimlach het afgelegd lijkt te hebben tegen het gif in de politiek en het sociale verkeer. Ze legde de link met het sociaal werk als gift om bij te dragen aan een rechtvaardige samenleving, meer specifiek aan rechtvaardige preventie. Dit is ook het onderwerp van haar proefschrift uit 2024.

Voorvechters voor sociale rechtvaardigheid
Kolner bracht twee grande dames in herinnering. Allereerst Marie Kamphuis, naamgever van de lezing, die na de Tweede Wereldoorlog het succesvolle social casework vanuit de Verenigde Staten naar Nederland haalde. Daarnaast Wilhelmina Rouwenhorst, grondlegster van wat later de wetenschappelijke studie gezondheidswetenschappen zou worden. Wat zou er gebeurd zijn als deze voorvechters voor sociale rechtvaardigheid intensief hadden samengewerkt? Misschien waren het welzijnswerk en de gezondheidsbevordering dan wel binnen één structuur opgebouwd. Dat had er mogelijk voor gezorgd dat het preventiebeleid de afgelopen veertig jaar meer effect had gehad voor de mensen die dat het beste kunnen gebruiken. Want, zo toonde Kolner in haar proefschrift aan: “Preventie heeft in het landelijke beleid en in de preventieakkoorden vooral taal en invulling gekregen binnen het medische, gezondheids- en managementmodel.” Maar preventie gaat óók over het voorkomen van wat Kolner de sociale ziekten van deze tijd noemt: “Verlies van beschaafdheid, depressiviteit, zelfbeschadiging van jongeren, vervreemding en polarisatie.”

Sociaal werkers als change agents
Rechtvaardige preventie gaat over het benutten van kansen om alle mensen tot hun recht te laten komen. Daarmee komt Kolner bij de gift van het sociaal werk. Het is wat haar betreft hoog tijd om de rol van het sociaal werk in de etalage te zetten. “Weg met de bescheidenheid! Ik zie sociaal werkers als de change agents van de samenleving. Jullie zijn de aanjagers van weerbare wijken en van de transitie van zorg naar welzijn. Jullie kunnen de bottom-up hoeders zijn van het bevorderen van kansengelijkheid.” Een sterke sociale basis beschermt de rechten van ieder mens, zo laat onderzoek zien: “Omdat het de toegang biedt tot de juiste hulpbronnen die mensen in hun leven nodig hebben. Als dat geen gift is?”

Je vindt de volledige lezing van Carla Kolner op de website van de Marie Kamphuis Stichting. Een uitgebreid verslag, inclusief reacties, kun je lezen je op de website van Movisie.

Lees ook het interview met Carla Kolner: “Het sociaal domein is géén markt” (oktober 2025).

Deel deze pagina via