Financiering IZA en AZWA: hoe zit het precies?

Begin juli 2025 is een onderhandelaarsakkoord bereikt voor het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en eerder in juni voor het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO). Intussen loopt het Integraal Zorgakkoord (IZA) gewoon door. Hoe ziet de financiering vanuit deze akkoorden er voor de komende jaren uit?

Over AZWA en IZA
Het AZWA is een aanvulling op het IZA en bevat afspraken die een impuls moeten geven aan de beweging van zorg naar gezondheid. Sociaal Werk Nederland is sinds juni 2025 volwaardig IZA-partner. Met dit aanvullende akkoord wordt ingezet op verdere verbreding, intensivering en concretisering van het IZA, waarbij gelijkwaardigere toegang tot zorg en welzijn en het afwenden van het arbeidsmarkttekort centraal staan. Ook krijgt het sociaal domein in het AZWA een explicietere plek. Een aantal onderdelen van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), dat loopt tot en met 2026, wordt in het AZWA geborgd. Dit onderhandelaarsakkoord is nog geen bindend akkoord: de zestien partijen vanuit zorg, gemeenten en sociaal domein raadplegen in de zomer hun achterbannen. De intentie is om in september 2025 de integrale set aan aanvullende afspraken definitief vast te stellen en ondertekenen.

Basisinfrastructuur en basisfunctionaliteiten
Voor het sociaal werk staan de belangrijkste afspraken in het onderhandelaarsakkoord AZWA op pagina’s 68 t/m 74, namelijk over de inzet van enkele basisfunctionaliteiten (D5) en een daaraan gekoppelde sociale basisinfrastructuur (D6). Het gaat hierbij om de brede implementatie van domeinoverstijgende ketenaanpakken zoals sociaal verwijzen (waaronder Welzijn op Recept) en laagdrempelige steunpunten voor mensen met psychische problematiek. En om de sociale infrastructuur die hiervoor randvoorwaardelijk is, zoals de aanwezigheid van lokale teams en eenduidige voorzieningen in wijken en buurten op gebied van gezondheid, ondersteuning en welzijn. Gemeenten, sociaalwerkorganisaties en zorgpartijen zijn hierop aanspreekbaar.

Ingroeimodel
Er wordt gestart met een aantal basisfunctionaliteiten waarvan we al weten dat ze werken en waarvoor structurele middelen beschikbaar komen (zie AZWA bijlage 2, p.103). Voor de implementatie van de basisfunctionaliteiten en basisinfrastructuur geldt een ingroeimodel, waarvoor partijen in de regio’s onder regie van de (mandaat)gemeente een aanvulling op het regioplan opstellen. Dit aanvullende plan moet in het derde kwartaal van 2026 gereed zijn.

Doorbraakmiddelen
Naast de middelen voor de basisfunctionaliteiten (D5) en de basisinfrastructuur (D6) worden in het AZWA ‘doorbraakmiddelen’ beschikbaar gesteld. Deze kun je vergelijken met de transformatiemiddelen. De spelregels hiervoor worden nog vastgesteld.

Financieel overzicht AZWA en HLO
Hoe ziet het financiële plaatje eruit voor de komende jaren?

2026

• Voortzetting SPUK IZA 127 miljoen en SPUK GALA 127 miljoen euro (NB: op beide SPUK’s wordt per 2026 een generieke korting van tien procent toegepast)
• 50 miljoen euro extra voor gemeenten, aanvullend op de bestaande SPUK IZA en de Brede SPUK GALA. Deze middelen zijn onder andere bedoeld voor de ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht en de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) voor volwassenen, die per 2026 niet meer vanuit het GALA worden gefinancierd. Gemeenten mogen maximaal tien procent van de niet-bestede Brede SPUK GALA-middelen ontschot meenemen van 2025 naar 2026
• 18 miljoen euro uit het HLO voor mantelzorgondersteuning en respijtzorg, via gemeenten

2027

• SPUK IZA 135 miljoen euro wordt structureel onderdeel van de AZWA-financiering
• 100 miljoen euro extra voor basisfunctionaliteiten en basisinfrastructuur (doorbraakmiddelen)
• 90 miljoen euro aanvullend uit GALA (structureel)
• 25 miljoen euro uit het HLO voor mantelzorgondersteuning en respijtzorg, via gemeenten. Ook komt er vanuit het HLO 1 miljoen euro rechtstreeks beschikbaar voor professionalisering van het sociaal werk (jaarlijks t/m 2030)

2028

• 100 miljoen euro extra voor basisfunctionaliteiten en basisinfrastructuur (doorbraakmiddelen)
• 90 miljoen euro aanvullend uit GALA (structureel)
• 25 miljoen euro uit het HLO voor mantelzorgondersteuning en respijtzorg. En 1 miljoen euro voor professionalisering van het sociaal werk (jaarlijks t/m 2030)

Structurele extra middelen voor sociaal domein
Vanaf 2027 wordt de SPUK IZA dus structureel onderdeel van de financiering van het AZWA. Voor zowel 2027 als 2028 wordt die aangevuld met 100 miljoen voor het sociaal domein, vanuit de doorbraakmiddelen (zie AZWA, p.70). Hoe dit over alle gemeenten wordt verdeeld, wordt nog verder uitgewerkt. In het AZWA is opbouw naar structurele financiering afgesproken, onder andere via de basisfunctionaliteiten. Hierbij is het belangrijk om op te merken dat gemeenten geen eigen middelen hoeven inleggen voor uit IZA en AZWA voortvloeiende taken; deze middelen komen van het Rijk.

2025: stop op nieuwe transformatieplannen IZA
Tot slot geldt voor dit jaar dat er in de IZA-transformatieplannen meer geld is aangevraagd (bijna 3 miljard euro) dan er beschikbaar is (2,2 miljard euro). Daarom is de postbus voor het indienen van nieuwe snelle toets-aanvragen op 1 juli 2025 gesloten. Er komt nog een aangepaste regeling met aangescherpte criteria voor de beoordeling en toekenning van nieuwe transformatieplannen. Lees meer in dit nieuwsbericht.

Voor het complete financiële plaatje verwijzen we naar bijlage 2 van het AZWA (p.103). Een nadere toelichting op het AZWA voor gemeenten vind je in de VNG-ledenbrief van 11 juli 2025.

Bekijk hier de presentatie van het webinar over het onderhandelingsakkoord AZWA en HLO van dinsdag 2 september 2025 (exclusief voor leden).

Deel deze pagina via