Eindrapport herziening Wmo: investeer in sociale basis

Gistermiddag is het eindrapport Houdbaarheidsonderzoek Wmo 2015: Tijd voor stevige keuzes in een vergrijzende toekomst verschenen. Sociaal Werk Nederland was betrokken bij het onderzoek en ondersteunt de aanbevolen beleidsopties ten aanzien van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) integraal. Investeren in de sociale basis en meer collectief werken is de komende jaren hard nodig, zodat passende ondersteuning toegankelijk blijft voor wie het echt nodig heeft.

Wat staat er in het eindrapport?
In 2022 zijn de VNG en het ministerie van VWS het houdbaarheidsonderzoek Wmo 2015 gestart, met als doel een gezamenlijk beeld te krijgen van de opgave in de Wmo en te bevorderen dat VNG en Rijk samen proactief kunnen sturen op de fundamentele vraagstukken ten aanzien van maatschappelijke ondersteuning voor de lange termijn. Er zijn diverse deelonderzoeken uitgevoerd en rondetafelgesprekken gevoerd, waarbij ook Sociaal Werk Nederland inhoudelijk heeft bijgedragen. In het vandaag verschenen eindrapport concludeert onafhankelijk voorzitter Bernard ter Haar dat stevige keuzes nodig zijn om de Wmo ook de komende jaren beschikbaar en betaalbaar te houden. Het onderzoek schetst vier houdbaarheidsdimensies (financieel, personeel, maatschappelijk en juridisch) en laat zien dat demografie en arbeidsmarktkrapte de druk verder zullen opvoeren. Zonder duidelijke keuzes komt de ondersteuning voor kwetsbare inwoners in het gedrang.

Belang voor sociaalwerkorganisaties
Lex Staal, directeur-bestuurder van Sociaal Werk Nederland, onderschrijft de bevindingen uit het eindrapport: “De dagelijkse praktijk in wijken en buurten laat zien dat collectieve, laagdrempelige vormen van ondersteuning (denk aan ontmoetingsplekken, preventieve groepsaanpakken, respijt voor mantelzorgers) mensen helpen voordat een zware maatwerkvoorziening nodig is. Het rapport benoemt precies die richting voor een herziene Wmo: versterk zelf- en samenredzaamheid, zet meer in op het collectief, beperk de druk op maatwerk. Versterk de sociale basis infrastructuur zodat die niet langer postcodeafhankelijk is, zoals wij al langer bepleiten in de vorm van een Wet Sociale Basis. En regel de noodzakelijke randvoorwaarden, zoals eenduidige registratie en meer uniformiteit in toegang en inkoop.”

Collectief waar het kan, maatwerk waar het moet
We benadrukken drie sporen uit het rapport die voor onze leden extra belangrijk zijn:

• Investeer structureel in de sociale basis. Gemeenten kunnen zo vroeg en dichtbij ondersteunen, met minder beroep op individuele trajecten.
• Versterk collectieve ondersteuning. Maak ruimte in beleid en bekostiging voor groeps- en wijkgerichte aanpakken die aantoonbaar de doorstroom naar zwaardere zorg voorkomen.
• Zorg voor werkbare randvoorwaarden. Minder regeldruk, eenduidige taal/registratie en congruente inkoopregio’s helpen professionals om meer tijd aan inwoners te besteden.

Hoe nu verder?
Het eindrapport is een advies aan het (nieuwe) kabinet en de Tweede Kamer: zij moeten nu koers bepalen, onder meer over de rol en reikwijdte van de Wmo binnen het zorgstelsel en het versterken van de sociale basis en collectieve ondersteuning. Hierna volgt de (inter)departementale uitwerking met de VNG en betrokken partijen, zoals de technische doorwerking van de beleidsopties, het borgen van randvoorwaarden en – waar nodig – het voorbereiden van wetswijzigingen. Het tijdpad hangt af van de kabinetsreactie en keuzes van de Kamer. Rijk en gemeenten worden in het rapport opgeroepen om naast elkaar op te trekken en de verantwoordelijkheidsverdeling waar nodig te herijken: minder vrijblijvend, met duidelijke afspraken over sturing en uitvoering.

Als Sociaal Werk Nederland volgen we het traject van nabij en zullen we de betrokkenen voorzien van input vanuit onze branche en voorbeelden vanuit de praktijk. Heb je ervaringen en knelpunten die in dit kader relevant kunnen zijn, deel die dan met ons zodat we deze kunnen meenemen in onze gesprekken met de VNG en het ministerie van VWS.

Op de website van de Tweede Kamer vind je het eindrapport, de begeleidende Kamerbrief van staatssecretaris Pouw-Verweij en een verhelderende infographic. Het nieuwsbericht van het ministerie van VWS vind je hier.

Deel deze pagina via