De sociale basis: dempend voor zorgkosten

Wat leveren gemeentelijke investeringen in de sociale basis op? En hoe helpen die om stijgende Wmo-uitgaven te beteugelen? Maarten Kwakernaak (onderzoeker en oprichter Bureau Anderzoek), Kees-Jan van der Werfhorst (partner Sociale Basis bij adviesbureau BMC) en Andrew Britt (senior onderzoeker Verwey-Jonker Instituut) buigen zich erover in tijdschrift Sociaal Bestek. Er zijn geen pasklare antwoorden, maar diverse studies en praktijkvoorbeelden laten zien dat een sterke sociale basis essentieel is voor een veerkrachtige samenleving én een houdbaar zorgsysteem.

De auteurs gaan onder meer in op de behoefte aan bewijsvoering bij Rijk en gemeenten: wat is het rendement van uitgaven aan de sociale basis? Dit blijkt niet eenvoudig te becijferen, onder meer omdat de sociale basis zo divers is. Een bibliotheek werkt anders dan een informeel buurtinitiatief, een sociaal werker werkt anders dan een vrijwillige formulierenbrigade. Om de relatie tussen de sociale basis en Wmo-maatwerkvoorzieningen te bekijken, is het volgens de auteurs zinvoller om dat op onderdelen van de sociale basis te doen, op project- of interventieniveau. Daar bevestigt de wetenschappelijke literatuur dat onderdelen van de sociale basis positieve effecten kunnen hebben op de gezondheid en het welbevinden van mensen. Zo kunnen het tegengaan van eenzaamheid, het faciliteren van ontmoetingen en het bevorderen van sociale cohesie bijdragen aan een betere geestelijke en lichamelijke gezondheid. Ook tonen studies aan dat mensen die actief deelnemen aan sociale netwerken of gemeenschapsinitiatieven minder vaak last hebben van depressie, angststoornissen en fysieke gezondheidsklachten.

Het artikel sluit af met de vaststelling dat investeringen in de sociale basis op zichzelf nooit voldoende zullen zijn om de stijgende zorguitgaven een halt toe te roepen, want er zijn veel factoren die deze trend sterker beïnvloeden. Maar, waarschuwen de auteurs: ingrijpende bezuinigingen in de sociale basis zouden jarenlange investeringen tenietdoen en de preventieve, dempende kracht van de sociale basis doen verdwijnen, met zowel inhoudelijke als financiële gevolgen. “We hebben een uitdagende tijd voor de boeg als gemeenten, als organisaties, als samenleving, als land. We gaan de sociale basis hierin keihard nodig hebben.”

Lees het volledige artikel De sociale basis: dempend voor zorgkosten in editie 01-2025 van Sociaal Bestek, tijdschrift voor participatie, inkomen en zorg.

Deel deze pagina via