Coalitieakkoord nader bekeken: kansrijk opgroeien

Vandaag is het minderheidskabinet-Jetten officieel beëdigd. De basis voor hun plannen is het eerder gepresenteerde coalitieakkoord Aan de slag, Bouwen aan een beter Nederland. Na een eerste reactie op de dag van verschijning, lichten we een aantal thema’s nader uit. Waar liggen aanknopingspunten voor het sociaal werk? Na een reflectie op de thema’s zorg en gezondheid en weerbaarheid, nu aandacht voor kinderen en jongeren in het coalitieakkoord.

Wie het coalitieakkoord leest, ziet dat kinderen en jongeren niet langer een voetnoot zijn. Zij komen expliciet terug in passages over onderwijs, veiligheid, defensie, wonen, mentale gezondheid, digitalisering en arbeidsmarkt. Dat is een duidelijke koerswijziging. Jongeren zijn een zichtbaar onderwerp van beleid en worden zo erkend als een generatie die ertoe doet. Tegelijkertijd is de toon dubbel. Jongeren worden vooral genoemd als groep die beschermd moet worden tegen bijvoorbeeld criminaliteit, radicalisering en online risico’s. Of als hulpbron om personeelstekorten bij bijvoorbeeld defensie, de politie en de zorg op te lossen. Het kabinet-Jetten komt met een ‘talentstrategie’ om het juiste talent te selecteren en te behouden. Maar hoe inclusief is die strategie? Hebben alle jongeren in Nederland gelijke kansen?

Vroegtijdige ondersteuning en talentontwikkeling
Het nieuwe kabinet positioneert de wijk als dé plek waar het verschil kan worden gemaakt. Het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid wordt versterkt. Preventie in wijken en buurten krijgt prioriteit. Mentale weerbaarheid moet worden bevorderd op school, op het werk en in de wijk. Er wordt ingezet op gemeenschapsvorming, gedeelde woonvormen en maatschappelijke diensttijd. Als Sociaal Werk Nederland onderschrijven we deze beweging van harte: minder repareren aan de achterkant, meer investeren aan de voorkant, in de wijk. Maar dat vraagt ook om een visie op hoe we een duurzame, positieve verandering in het leven van jongeren kunnen bewerkstelligen. Als waardevol doel op zichzelf, en niet alleen om maatschappelijke opgaven op te lossen.

Sleutelrol kinder- en jongerenwerk
Kinder- en jongerenwerkers spelen hierbij een sleutelrol, maar worden in de plannen niet expliciet genoemd. Een gemiste kans, want wij zien dagelijks hoe vroegtijdige ondersteuning en talentontwikkeling jongeren helpen om zich in positieve zin te ontwikkelen. We zijn aanwezig in hun leefwereld (ook online!), zijn er snel bij en kunnen zo helpen om kleine problemen klein te houden. Wij zijn er om jongeren te bereiken, ondersteunen, verbinden en activeren richting bijvoorbeeld een opleiding, werk of constructieve vrije tijd. Daarin werken we nauw samen opvoeders en professionals in onderwijs, zorg, veiligheid en het sociale domein. En dat werkt, op allerlei vlakken. Of het nu gaat om het versterken van mentale weerbaarheid, het voorkomen van jeugdcriminaliteit of het bevorderen van gelijke kansen.

“Als het kabinet kinderen en jongeren serieus wil nemen, moet het perspectief verschuiven van beheersen naar benutten”

Van beleid naar leefwereld
Er staan veel plannen en ambities in het coalitieakkoord, maar wie gaat structureel de bruggen slaan tussen beleid en leefwereld? Als het kabinet kinderen en jongeren serieus wil nemen, moet het perspectief verschuiven van beheersen naar benutten. Van risico-denken naar talent-denken. Dat betekent investeren in kinderen en jongeren in de wijk én in de professionals die jongeren kennen voordat problemen escaleren. En in omgevingen waar jongeren hun talenten kunnen ontdekken en ontwikkelen. Kortom: investeren in een sterke pedagogische basis. Want wie inzet op talent in de wijk, investeert niet alleen in de jeugd, maar in de veerkracht van de samenleving als geheel.

Bijdragen aan breed draagvlak
Of alle plannen van het kabinet-Jetten gerealiseerd kunnen worden, moet nog blijken. In een minderheidskabinet zal elke minister een meerderheid moeten zoeken in de Tweede Kamer, ook als het gaat om de plannen voor kinderen en jongeren. Een breed draagvlak bij maatschappelijke organisaties kan helpen om plannen daadwerkelijk door de Kamer te loodsen. Sociaal Werk Nederland wil hierbij een actieve en constructieve rol innemen. Juist vanuit het sociaal werk en het kinder- en jongerenwerk – dicht bij buurten, gezinnen en kwetsbare groepen – is betrokkenheid cruciaal om de wijkgerichte ambities concreet, uitvoerbaar en sociaal rechtvaardig te maken.

Deel deze pagina via